Hotline: 0917.200.203 - 0911 345 808

Thử nghiệm

Điểm đến

Tháp Bánh Ít

09:32 - 06/05/2019
Tháp Bánh Ít còn có tên gọi là tháp Bạc là một cụm các tháp cổ Chăm Pa, hiện nay nằm trên một ngọn đồi tại thôn Đại Lộc, xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định.

Sách Đại Nam nhất thống chí ghi chép về khu tháp này trong mục Thổ sơn cổ tháp (tháp Núi đất). Sách cho biết tục danh của tháp là Thị Thiện và giải thích rằng dưới chân núi đất xưa có quán bán bánh của một người đàn bà tên gọi Thị Thiện nên có tên ấy. Không rõ tên Thị Thiện thông dụng đến mức nào, nhưng dân địa phương từ lâu đã quen gọi di tích này là tháp Bánh Ít. Quả thực, bốn ngọn tháp đứng gần nhau, một lớn ở trên cao và ba nhỏ ở dưới thấp, trông xa dễ làm người ta liên tưởng đến một mâm bánh ít đã bóc lá. Đối với người Pháp, chẳng hiểu vì lí do gì, khi nghiên cứu quần thể kiến trúc này , họ lại đặt là Tour d’ Argent (Tháp Bạc). Trong một số tài liệu, tháp còn được gọi bằng tên thôn: tháp Đại Lộc.

Với bốn ngọn tháp, Bánh Ít là quần thể nhiều tháp nhất hiện còn trên đất Bình Định. Nhưng căn cứ vào dấu tích còn lại, số lượng công trình kiến trúc ở đây có thể còn nhiều hơn thế.

Trước kia, tháp Bánh Ít nằm trong phạm vi của làng Tri Thiện, xã Phước Quang, Tuy Phước nên tháp này còn mang tên là tháp Tri Thiện, ngoài ra tháp Bánh Ít còn có những tên gọi khác như tháp Cầu Bà Gi, tháp Thiện Mẫu, Thổ Sơn hay người Pháp gọi là Tour d’argent - tháp Bạc.

Tháp Bánh Ít là cụm từ tên của 4 ngôi tháp nằm trên hòn núi thuộc địa phận xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định. Nếu đem từng kiến trúc ra để so sánh thì từng ngôi tháp của Bánh Ít không phải là lớn, nhưng tháp Bánh Ít không phải chỉ từng ngôi tháp mà còn là các lớp kiến trúc, là cả quả đồi tự nhiên cao gần 100m, vì thế tuy từng kiến trúc không lớn lắm nhưng tổng thể kiến trúc Bánh Ít khá đồ sộ và hùng vĩ. Ngọn to nhất cao 22m xây ở đỉnh đồi, nhìn từ xa trông giống như chiếc bánh ít lá gai. Xung quanh ngọn tháp chính, còn có ba ngọn tháp phụ, hình dáng thấp và nhỏ bé hơn nhiều. Trong ba ngọn tháp này, có hai ngọn giống như hai chiếc bánh ít ngọt và một ngọn giống cái bánh ít mặn, đều lột trần. Mặc dù mỗi kiến trúc ở Bánh Ít có một dáng vẻ riêng, nhưng tất cả chúng đều có những nét chung, đặc trưng cho cả quần thể, đó là sự thắng thế của tính hoành tráng và ngôn ngữ của khối lớn.

Thăm tháp Bánh Ít - một trong 1001 công trình kiến trúc nên đến trong đời

Tháp cổng phía Đông cao chừng 13m, xây trên bình đồ hình vuông, mỗi chiều 7m, chất liệu hoàn toàn bằng gạch đá ong. Tháp mở ra hai cửa thông nhau theo hướng Đông - Tây. Ðây là kiến trúc Gopura với vòm cửa hình mũi giáo, có nhiều lớp liên tiếp vút lên phía trên. Hai mặt Bắc và Nam là hai cửa giả, bịt kín.

Thân tháp có những rãnh dọc được xoi lõm, tạo thành những cột ốp có dáng cao vút, thanh thoát nhẹ nhàng. Một tháp cổng phía Nam cao chừng 10m có phần kiến trúc giống tháp cổng phía Đông và cùng phong cách kiến trúc Bình Ðịnh: bình đồ vuông, cửa hình mũi giáo, thân được tạo các cột ốp... Song ở tháp cổng phía Nam có những đặc điểm riêng như bốn cửa thông nhau. Ðây là kiến trúc Posah có bộ mái khá đặc biệt, các tầng mái nhỏ dần về phía trên. Mỗi tầng đều có hàng cột thể hiện theo lối thắt giữa, phình ra ở hai đầu trông giống như những quả bầu nậm, tạo cho di tích giá trị riêng biệt.

Tháp chính nằm trên đỉnh đồi, bình đồ hình vuông, mỗi chiều đo được 11m, có một cửa chính ở phía Đông và ba cửa giả. Ngôi tháp chính có vẻ đường bệ và hoành tráng của các kiến trúc: các cột ốp, các đường gồ nhô ra dọc các mặt tường, các của vòm và cửa giả hình mũi lao nhọn đồ sộ, có những nét thanh tú của đường nét, những nét hoa lá trên các diềm mái, những cảnh ca múa trên các mặt vòm các cửa giả làm cả khối kiến trúc như đang tiếp xúc với người xem. Ðây là kiến trúc Kalan với cửa chính nhô ra khỏi mặt tường đến 2m, vòm cửa hình mũi giáo, chính giữa vòm có phù điêu mặt Kala. 

Diềm mái vòm là một băng phù điêu hình khỉ thần Hanuman đang múa. Ở các cửa giả nhô ra ít hơn, diềm mái vòm lại được tạo các phù điêu Gajasimha (mình người đầu voi). Thân tháp chính có năm cột dọc, rãnh kép, vừa làm cho tường vững chãi, vừa tạo dáng thanh thoát. Bộ diềm mái ngăn cách với thân được ốp bằng những khối đá sa thạch, gắn liền với nhau thành một mảng. Ba mái có ba tầng mô tả như thân tháp nhưng nhỏ dần về phía đỉnh. Các tầng mái, ngoài hệ thống cột và cửa giả còn có những bức trang trí hoa văn. Tầng một, ở phía Nam tạc hình sư tử, phía Tây và Đông trang trí bò thần Nadin, phía Bắc thể hiện mặt Kala nhìn thẳng, bên trong tầng còn có những tượng thờ bằng đá.

Cách tháp chính không xa, về phía Nam bạn gặp một kiến trúc lạ mắt, độc nhất vô nhị ở Bình Ðịnh. Tháp cao độ 10m, bình đồ hình chữ nhật, chiều dài 12m, chiều rộng 5m. Cửa chính mở ra phía Đông, dẫn sâu vào lòng tháp, thông với cửa trỏ ra ở phía Bắc và Nam. Ðặc biệt mái tháp được tạo dáng lõm ở giữa, vút lên ở hai đầu, giống hình yên ngựa. Nó phảng phất dáng hình mái nhà sàn trang trí trên các trống đồng Đông Sơn và ngôi nhà Rông hiện nay ở Tây Nguyên. Loại mái cong hình thuyền này là một đặc trưng rất nổi bậc trong kiến trúc của các dân tộc Đông Nam Á, đặc biệt là các vùng ven biển và hải đảo. 

Tháp không cao, chỉ chừng 10m, nhưng được tạo dáng hài hoà, hợp lí. Đế tháp hơi nhô ra so với thân tháp, xây giật cấp vuông vức tạo thành bệ đỡ vững chãi cho thân tháp. Viền xung quanh đế là dải trang trí hình hình người đứng choãi chân, hai tay giơ cao như cùng chung sức nâng bổng tháp lên. Trang trí thân tháp được thể hiện chủ yếu trên hai bức tường lớn ở mặt Bắc và Nam. Mỗi mặt đều có 6 trụ ốp nhô ra tạo thành những cột dọc song song. Giữa những hàng cột dọc đó là những ô hình chữ nhật được trang trí bằng các hình chạm khắc hoa văn ô trám kết dải tạo thành băng trang trí trên đó điểm xuyết hoa văn xoắn uốn lượn mềm mại. 

Ðế tháp hơi nhô ra so với thân tháp, xây giật cấp vuông vức tạo thành bệ đỡ vững chắc. Thân tháp có phù điêu chim thần trong tư thế hai cánh giơ cao như nâng đỡ cả phần trên của tháp.  Ngôi tháp mái cong hình yên ngựa ở phía Nam tháp chính, gồm những hình người, hình thú, hình chim ở dưới chân tháp đang ưỡn người, khuỳnh chân, dùng hai tay như nâng bổng cả toà tháp lên, mái tháp cong hình yên ngựa như xoè cánh bay, trên mặt tường của kiến trúc, các nghệ sĩ Chăm xưa đã tô điểm bằng những băng, những ô hình hoa lá. 

Ðồi núi của tháp Bánh Ít có nhiều trãng to, rộng, ở về cuối làng Huỳnh Kim, đầu các làng Ðại Lộc, Phong Niên, Vạn Mỹ và nằm bên cạnh dòng Tân An, sát cạnh Quốc lộ số 1, bên cạnh cây số 1214 cách Qui Nhơn 15 km. Ở đây phong cảnh hữu tình, có gió mát cây xanh, cảnh vật kỳ thú yên tĩnh, có cây trái thơm ngọt trong mùa hè, phơi màu tươi thắm ở trên những trãng của đồi núi tĩnh lặng.

Theo các nhà chuyên môn, cùng với tháp Cánh Tiên, Thốc Lốc, quần thể tháp Bánh Ít có thể được xây dựng trong khoảng thời gian từ cuối thế kỉ XI đến đầu thế kỉ XII, dưới thời trị vì của hai vị quốc vương Harivarman IV và V. Nhà Champa học ngưòi Pháp G. Maspero cho rằng đây là thời kì Champa xây dựng nhiều công trình kiến trúc lớn với những phong cách mới mẻ. Sự xuất hiện những yếu tố mới như cột ốp có rãnh dọc, bo diềm mái bằng đá sa thạch, vòm cửa cao vút nhọn… trên tháp là những đặc trưng để có thể coi đây là ngôi tháp tiêu biểu cho ngôi tháp Bình Định. Về phương diện nghệ thuật, trong toàn bộ di tích tháp Chàm còn lại trên đất Việt Nam, Bánh Ít là quần thể kiến trúc độc đáo với nhiều dáng vẻ kiến trúc đa dạng, trang trí đẹp, một khu di tích kiến trúc có giá trị nghệ thuật cao.

Di tích Tháp Bánh Ít cũng hội tụ nhiều nét kiến trúc khác nhau, là một trong những công trình đền tháp lớn nhất còn lại của Vương Triều Chămpa đang được các nhà nghiên cứu quan tâm.

Hiện nay, các hiện vật quí đều đã mang vào các bảo tàng trưng bày. Ban Quản lý Di tích tỉnh đang chuẩn bị tiến hành phục chế tượng thần Shiva ở Di tích tháp Bánh Ít. Tượng thần Shiva được phục chế dựa theo đúng nguyên gốc làm bằng đá sa thạch, đang được trưng bày ở Bảo tàng Guimet (Pháp), vốn được thờ trong lòng tháp Bánh Ít (ngọn tháp chính giữa). 

Tượng thần Shiva do các nghệ nhân, điêu khắc gia ở Bình Định chế tác trong thời gian tới có chất liệu đá sa thạch ở Quảng Nam, cao 1,54m, rộng 1,05m, dày 0,56m. Việc phục chế này góp phần bảo tồn và phát huy giá trị của tháp Bánh Ít, phục vụ cho phát triển du lịch và công tác nghiên cứu những nét độc đáo trong bản sắc văn hóa truyền thống của vùng đất Bình Định.

Theo Nguyễn Cường, thegioidisan.vn

Tỉnh thành Bình Định

Bình Định
Bình Định có cảnh quan thiên nhiên phong phú, một điểm đến hấp dẫn về du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng, và văn hóa.

Điểm đến Bình Định

Về Cồn Chim
Một ngày cuối tuần, chúng tôi về Cồn Chim, thôn Vinh Quang 2, xã Phước Sơn, huyện Tuy Phước (Bình Ðịnh). Ðây là nơi bảo tồn thiên...
Hoang sơ Mũi Rồng
Với vẻ đẹp tự nhiên, hoang sơ mà gần gũi, Mũi Vi Rồng là điểm đến mới cho những ai yêu thích khám phá và trải nghiệm khi du lịch...
Độc nhất làng bí đao khổng lồ mỗi trái nặng từ 40 - 60 kg
Người dân làng Chánh Trạch (gồm 2 thôn Chánh Trạch 1, 2, xã Mỹ Thọ, H.Phù Mỹ, Bình Định) luôn tự hào bí đao khổng lồ của làng...
Ghềnh Ráng Tiên Sa - bãi biển của truyền thuyết
Ở Quy Nhơn (Bình Định) có một bãi biển đẹp như tranh là Ghềnh Ráng Tiên Sa (thuộc P.Ghềnh Ráng).
Ngắm vẻ đẹp nguyên sơ và thưởng thức hải sản 'siêu chất' ở gành đá Lộ Diêu
Đến Lộ Diêu (thuộc xã Hoài Mỹ, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định) những ngày hè, du khách sẽ được tận hưởng trọn vẹn những giây...
Non nước Hầm Hô
Bình Định không chỉ có biển, giữa ngút ngàn của rừng xanh dưới chân dãy Trường Sơn hùng vĩ, còn có một nơi gọi là Hầm Hô - tuyệt...
Quy Nhơn
Quy Nhơn xứng đáng là điểm nhấn du lịch của đất võ Bình Định với những bãi tắm hoang sơ và cảnh biển đẹp hút hồn.
Bãi Kỳ Co
Được ví là Maldives của Việt Nam, Kỳ Co là điểm du lịch lý thú nhất tại Quy Nhơn, Bình Định.
Eo Gió
Eo Gió là một trong những tuyệt tác do Mẹ Thiên nhiên ban tặng Việt Nam.

Du lịch Bình Định Xem thêm

Vùng biển ít người biết ở Quy Nhơn nơi bạn tha hồ 'sống ảo'
Biển ở Cù lao Xanh (Quy Nhơn) vừa đẹp, vừa vắng, du khách có thể thoả thích vui chơi và chụp ảnh "sống ảo".
Biển Quy Nhơn trải dài mênh mông nhìn từ trên cao
Thành phố miền Trung sở hữu những bãi biển cát mịn, nước biến đổi nhiều sắc xanh khác lạ.
Bình Định quảng bá du lịch miền đất võ
Bình Định – mảnh đất biển miền Trung hiền hòa và hiếu khách níu chân bao người ghé thăm. Tại Hội chợ Du lịch Quốc tế - VITM 2019,...
Những địa danh bỏ túi khi đến Quy Nhơn
Quy Nhơn là thiên đường biển đảo với biển xanh, cát trắng và nắng vàng.

Ẩm thực Bình Định Xem thêm

Mang du khách đến gần hơn với làng bún Song Thằn
Cách TP. Quy Nhơn khoảng 30km, thôn An Thái (xã Nhơn Phúc, TX. An Nhơn, tỉnh Bình Định) là một trong những làng nghề chuyên sản...
Đã thèm với món ăn mang phong vị dân dã - bún rạm
Khi khám phá ẩm thực Bình Định, chắc chắn sẽ là một thiếu sót lớn nếu du khách chưa được thưởng thức món bún rạm dân dã gây...
Đặc sản Quy Nhơn hấp dẫn cho kỳ nghỉ lễ ngắm biển xanh nắng vàng
Không chỉ nổi danh với những bãi biển đẹp trải dài, Quy Nhơn (Bình Định) còn là thiên đường của nhiều món đặc sản hấp dẫn "quên...
Đặc sản tré rơm Bình Định
Tré rơm không chỉ nổi tiếng ở vùng đất võ Bình Định, mà còn được người dân ở nhiều nơi yêu thích, thường mua về làm quà tặng...
Điểm danh các món ngon ở Quy Nhơn
Ở Quy Nhơn có một vài món đặc sản mà bất kỳ du khách nào ghé chân đến vùng đất này cũng phải thử một lần.

Văn hóa Bình Định Xem thêm

Bình Định: Bảo tồn giá trị văn hóa của làng chài cổ Nhơn Lý
Làng chài cổ Nhơn Lý quy tụ những gì đặc sắc nhất của bán đảo Phương Mai (Bình Ðịnh), là sự kết hợp ngẫu hứng của biển, đá, núi,...
5 lễ hội xuân không thể bỏ qua dịp đầu xuân ở miền Nam
Những lễ hội đặc sắc dọc ba miền đất nước sau Tết Nguyên đán luôn thu hút được đông đảo du khách với hy vọng vào một năm mới bình...
Ngắm vườn bonsai "cực chất" ở Bình Định
Tết Nguyên đán năm nay, vườn bonsai cổ thụ độc, lạ có giá trị hàng trăm tỷ đồng tại thành phố Quy Nhơn (Bình Định) đang thu hút...

Nhà hàng Bình Định Xem thêm

5 quán cà phê gần biển ở Quy Nhơn
Bạn có thể thưởng thức đồ uống và ngắm biển khi đến các quán như Surf Bar, S-Blue, Life’s A Beach...

Khách sạn Bình Định Xem thêm

Anantara Quy Nhơn Villas - 1 trong 16 khách sạn mới thú vị của châu Á
Theo bình chọn do CNN vừa công bố, Anantara Quy Nhơn Villas vinh dự góp mặt trong danh sách những khách sạn mới thú vị nhất ở khu...

Trải nghiệm Bình Định Xem thêm

Những điều cực thú vị chỉ có ở Cù Lao Xanh mà bạn chưa hề biết
Từ Quy Nhơn (Bình Định) nhìn ra hướng biển, ngay gần đường chân trời là một hòn đảo xanh thẫm nằm giữa bao la sóng nước, đó là Cù...
Đến Nhơn Hải để đắm mình vào bức tranh huyền ảo của mẹ thiên nhiên
Cách trung tâm TP. Quy Nhơn chừng 20 km, xã bán đảo Nhơn Hải (TP.Quy Nhơn, Bình Định) đang trở thành một điểm đến du lịch biển...
Khám phá “xứ Nẫu”, vùng đất làm say đắm lòng người
Một gợi ý tuyệt vời cho những ai muốn đắm mình trong nắng gió của biển cả trong mùa hè này là khám phá vẻ đẹp của vùng đất “xứ...
Biển Quy Nhơn trước khi 'bứng' 3 khách sạn ngàn tỉ
Người dân TP.Quy Nhơn đang mong chờ 'thời khắc lịch sử' bờ biển thoáng dài 5 km từ Mũi Tấn đến Ghềnh Ráng, sau khi Chủ tịch UBND...
Quy Nhơn đẹp bình yên dưới góc nhìn của phóng viên người Anh
Trong bài báo chia sẻ trải nghiệm du lịch Quy Nhơn (Việt Nam), nữ phóng viên người Anh có cảm giác "không muốn rời khỏi nơi...
Thăm làng Hoài Nhơn, tìm hiểu nghề làm chiếu cói
Chiếu cói của làng chiếu Hoài Nhơn là sản phẩm thủ công truyền thống nổi tiếng không chỉ ở trong nước.

Tin tức Bình Định Xem thêm

Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ sốt ruột với du lịch của Bình Định
Làm việc với tỉnh Bình Định sáng 22/7, Phó Thủ tướng Vương Đình Huệ bày tỏ sốt ruột khi Bình Định có nhiều lợi thế về du lịch...
Hình tượng Hoàng đế Quang Trung được chọn làm biểu trưng của tỉnh Bình Định
Mẫu biểu trưng của tỉnh Bình Định có nền màu đỏ, bao quanh bởi 2 vòng tròn đồng tâm, chính giữa là hình tượng Hoàng đế Quang...
Khu lấn biển Quy Nhơn sẽ thành công viên và trung tâm thương mại 40 tầng
Ngày 14/7, Sở Xây dựng Bình Định cho biết UBND tỉnh đã công bố việc phê duyệt đồ án quy hoạch chi tiết khu lấn biển Mũi Tấn (TP...
HĐND tỉnh Bình Định chất vấn nạn “chặt chém” ở khu du lịch Kỳ Co
Các cử tri đặc biệt quan tâm tới phiên chất vấn nạn "chặt chém” ở khu du lịch Kỳ Co, Bình Định tại kỳ họp thứ 9 HĐND tỉnh Bình...
Du khách phấn khích khi thấy cá voi xuất hiện tại vùng biển Quy Nhơn
Khi nhìn thấy hình ảnh một con cá voi (cá ông) đang ăn mồi tại vùng biển Kỳ Co, nhiều du khách đã vô cùng phấn khích.
Chấn chỉnh dịch vụ du lịch ở khu du lịch Kỳ Co
Kỳ Co (TP Quy Nhơn, tỉnh Bình Định) được ví như “thiên đường biển đảo”, là điểm đến nổi tiếng, hấp dẫn du khách. Tuy nhiên, gần...
Bình Định chi 32 tỷ đồng di dời khách sạn để trả lại mặt biển cho dân
Tỉnh Bình Định và Binh Đoàn 15 đã thống nhất thỏa thuận đền bù 32 tỷ đồng để di dời khách sạn Bình Dương, lấy lại mặt biển cho...
Bình Định: 'Cụ' duối cổ hơn 130 tuổi đã có người trả giá 3,5 tỷ đồng
Chủ nhân cây duối cổ là ông Huỳnh Thanh Tuyên (huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định). Hiện cây duối thuộc loại hiếm này đang được...
Cơ hội giành 100 triệu trong Cuộc thi sáng tác ca khúc về Bình Định
Theo yêu cầu của Ban Tổ chức, tác phẩm tham gia Cuộc thi sáng tác ca khúc về Bình Định có nội dung ca ngợi truyền thống văn hóa,...

Thông tin đối tác